Türkiye, Tayfun Gönül'le 7/13 Ocak 1990 Haftalık Sokak Dergisi'nde çıkan bu röportajla tanıştı. Türkiye'nin ilk vicdani retçisi Gönül'ün "Askerliğe Savaş Açan Adam" başlıklı bu ilk röportajını ve kararının nedenlerini anlattığı manifestosunu yayımlıyoruz.
Tayfun Günül doktor. Onu Sokak'a zaman zaman yazdığı telif yazılardan hatırlayabilirsiniz. 32 yaşındaki Gönül, "Beni zorla askere almaları vicdan özgürlüğünün ihlalidir" savıyla devleti mahkemeye veriyor.
Askerliğe karşı tepkin ne zaman başladı?
Çocukluğumdan beri diyebilirim. Çünkü ben kendimi bildim bileli, var olan dünyadan çok, olması gereken üzerine düşündüm. Bir takım değer yargılarım var. Bunlar kendimi bildim bileli vardı. Özgürlük gibi, adalet gibi, eşitlik gibi. Uzunca bir süre bu yargıları, mesela Müslümanlık içinde aradım. Birçok insan gibi.
Ortaokulda, kolejde okuyordum, koleje gelenler hep üst orta sınıf ailelerinin çocuklarıydı. Orda hayat, din dışı düzenlenmişti. O insanların yaşam tarzları öyleydi. Sahurda niye yemek çıkmıyor diye idareyle kavga ettiğimi hatırlıyorum.
O ruh hali bugün de devam ediyor. Hiçbir zaman disipline uymadım. Her zaman başım disiplin kurulları ile derde girdi. Doğru bulmadığım bir şeye, kurallar böyledir diye uymadım, çoğu zaman sessiz de kalmadım.
Kaç yaşındasın?
Şu anda 32 yaşındayım. Birisinin bana emir vermesine çok tepki duyuyorum. Aynı şekilde başka birine bir şey emretmeye de çok zorlanıyorum. Garsondan çay istemeye bile. Genelde şiddete yatkın olmayan bir kişiliğim var.
Bugüne kadar askere gitmemeyi nasıl başardın?
Sonuna kadar yasal olanakları kullandım. Bakaya suçundan mahkemeye verildim. Mahkemeye gitmeyerek ve adresimi değiştirerek mahkemeyi uzattım. Bu arada paralı askerlik hakkı çıktı, iki yıl da böyle geçti.
Neden paralı askerlik yapmadın, üç ayda kurtaracaktın?
Yaşamımda her zaman düşüncelerimle, davranışlarım arasında bu uyumu gözetmişimdir. Sonuçta benim askerliğe karşı çıkma nedenim; askerliğin zor ve uzun olmasından değil, çünkü ben bir doktorum, herkes bilir ki doktorlar zaten sıradan erler gibi bir askerlik yapmazlar, hayli rahat geçer. Tam tersine askerlik yapmayı reddetmek, bir doktor için yaşamını daha zor koşullarda sürdürmektir.
Benim karşı çıkışımın nedeni ahlaki. Bu açıdan paralı ya da parasız, uzun ya da kısa dönem benim için fark etmez. Orduya katılmak militarist aygıtın bir parçası olmak demektir. Bunun ahlaki sorumluluğunu üstlenmek istemiyorum.
Doktorum diyorsun ama doktorluk da yapmıyorsun?
Doktorluk yapmamamın birçok nedeni var. Bu nedenlerden biri şaşabilirsin belki ama militarizmle ilgili. Militarizm sadece orduyla sınırlı değil, toplumun bütün dokularına, bütün kurumlarına yayılmış. Zaten bütün kurumlar oluşurken, iç işleyişlerinde kışla yönetmeliklerini örnek almışlar. Okul, hastane de buna dahil. (Foucault bunu ayrıntılarıyla gösteriyor.) Bunun en belirgin göstergelerinden biri beyaz önlüktür. Üniforma her yerde aynı işlevi görür, insanları tek tipleştirmek, kişiliksizleştirmek, salt işlevini yapan robotlar haline dönüştürmek. Bana göre üniformanın rengi önemli değil. Haki ya da beyaz olabilir.
Biraz daha kendini anlatsana...
anarşizm nedir etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
anarşizm nedir etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
18 Şubat 2012
17 Şubat 2012
tayfun gönül -anarşizm nedir?-
Türkiyeli okurun, özellikle de Türkiyeli solcu okurun anarşizm hakkında bildiği tek şey ondan hoşlanmadığıdır. Türkiye’de hemen her konudaki tartışma “anarşizm” söz konusu olduğunda ortadan kalkmış gibidir. Basından halka, sağcı solcu militandan devlet görevlisine herkes elbirliğiyle anarşizme karşıdır. Mahkemede kalem kıran yargıç da idam alan devrimci de anarşizme karşıdır. Şaşılacak şey!..
kaos yayınları
kaos yayınları
04 Ekim 2011
sıfatsız anarşizm
Sıfatsız Anarşizm
İlginç bir dönemdeyiz. Kırılma noktası desem, değil. Dönüm noktası desem, Türkiye burası. Nice dönemlerin ağzını burnunu dağıtıp tanınmaz hale getirmişiz. Şimdi ise gelişen süreçte olanlar, konuşulanlar devlet ve tedarikçisi egemen medya tarafından katakulliye getirilecek gibi değil. Birkaç yıl önce konuşulması mümkün olmayan şeyler konuşuluyor. Kullanılan dil imkânları değişince çözüm önerileri de doğal olarak daha cesaretli oluyor. Düşünsenize bu ülkede halk meclisleri kuruluyor, komünler konuşuluyor, özerklik ilan ediliyor, ekolojik toplum olma yolunda çalışmalar yapılıyor, heteroseksist bakış açısı kırılmaya çalışılıyor, bırakın toplumsal cinsiyet meselesinde debelenmeyi queer teorisi üzerine ısınma turları yapılıyor.
Umberto Eco’nun o magmamsı dediği halk biçimleniyor. Gene o halk amel defterini yırtıp atmasa da bir başka deftere geçmeye niyetlendi. Vakanüvüs gibi değil. “Sorarız bir gün hesabını” türünden hiç değil. Gayet makul çözüm önerileri getiren, musibetin kaynağına işaret eden, akıl yürütmelerini başka başka ülkelerin halk mücadelelerine yönlendiren bir defter bu. Tüm bu dönüşüm yaşanırken özelikle sol gündem konuşmaları; Marx’ın sınıfı, Lenin’in partisi, Troçki’nin ordusu, Stalin’in faşistliği gibi paradigmalarının vazgeçilmez başucu örneklerini vermeyi uzun süredir bıraktı. Anarşizmin belit önerisi olan “Devletsiz toplum inşası” gibi kelamlar ediliyor. Gerçi kullandığı argümanların aslında neyin alt başlıkları olduğunu bilmeyenlerde var. Bu güne kadar anarşist gençlerin düşünceleri, hayalleri, bir süre sonra geçecek olan bir gençlik hevesiymiş gibi muamele görmüş, göz yumulması gereken ergenliğin asi dönemi olarak, “hoşgörüyle” karşılanmıştı. Orta yaş üstü anarşistler ise kendi hallerine bırakılması gereken kişiler olarak görülmüştü.
Kötü bir şey demiş gibi olacam ama anarşist olmak popüler şimdi. Bunun tek sebebi Öcalan’ın Boochin, Bakunin okumaları değil elbette. Bu çağın yoksulu, açı; zenginden iyiden iyiye haberdar. Zaping yaparken gözüne çarpan Paris Hilton gülüşü, şaşalı Oscar törenleri, eriyen buzullar, talan edilen doğa, bir sırtlan yavrusu kafasının podyumdaki mankenin omuzlarından sarkması, tıp sektörü, altın kaplama klozetler, Cem Yılmaz’ın dört dakikada kazandığı parayı bir memurun bir yılda kazanması, Ali Ağaoğlu’nun araba koleksiyonu (…) gibi “haberdarlıklar, izlenilenler” sizi en doğal hakkınız olarak cinnet geçirme aşamasına terfi ettirir. O vakitten sonra dilinizden V For Vendetta filminin replikleri kendiliğinden dökülüverir. Bir de maske taktınız mı Şili’de, Yunanistan’da ya da dünyanın herhangi noktasındaki bir isyancıdan farkınız pek de kalmaz.
Hal böyle olunca Türkiye’deki Anarşizmin de kendine dönüp bakması gerekiyor. “Kervan yolda dizilir” lafını pek severim. Anarşizm kervanına “severim mücadeleyi eğlenceli ise” bilinçaltı katılımı bir yere kadar. Anarko- Sendikalistler, Anarşist- Komünistler, Bireyci- Anarşistler, Tolstoycu Anarşistler gibi grupların şimdi “sıfatsız anarşizm” de birleşmeleri gerekiyor. Sürecin işlevsel ve öğretici olabilmesi için bu gerekiyor. Şüyu olmuş radikalliklerin, isyanların cakası da bir yere kadar.
Sıfatsız Anarşizm nedir peki. “Tiresiz, yaftasız ya da sıfatsız anarşizm fikri, 19. Yüzyılın sonlarında, İspanyol Anarşist hareketinin en sayılan iki teorisyeni olan Ricardo Mella ve Fernando Tarrida der Marmal tarafından geliştirildi.” (1) Bir diğer Yahudi anarşist J.A. Maryson da “ön ve arka takıları olmayan katıksız bir anarşizm için çağrıda bulundu. İnsanlık, diyordu, ‘peşin hüküm kalıplarına sığmayacak ölçüde çeşitlilik taşır; ve bu çeşitlilik, özgürlüğün gelişmesi için şarttır.’” (2)
“İnsan kendi içinde kesinlikle bir bütün değildir, homojen değildir; içinde ne var ne yok karışır, bir an bir insandır, bir an sonra başka bir insan” der Salman Rushdie, Geceyarısı Çocukları’nda. İnsana malik olan ideolojilerin bunu göz ardı etmesinden birçok anarşist rahatsızlık duyar. Çünkü “izm”ler içerisinde insanın kendisine en dürüst yaklaşabildiği düşüncedir Anarşizm. Bu yüzden kendi kalıbını da sorgular. İnsanın sosyal boyutu için ise Max Nettlau’nun söyledikleriyle devam edelim: “… ekonomik tercihler, iklime, âdetlere, doğal kaynaklara ve bireysel çeşniye göre değişiklikler göstereceğinden, hiçbir birey ya da grup tek bir doğru çözüme sahip olamayacaktır. Bu yüzden ne Komünizm, ne de Bireycilik tek çözüm olamayacağından, özgürlüğün daima seçilecek farklı yolları, çoğulculuğu ve farklı olanakları talep ettiğinin bilincinde olan,” anarşistler, “verili bir sistemin taraftarı haline gelerek kemikleşmemelidirler.” (3) Tüm bunları düşününce üzerinizde giysi gibi taşıdığınız o, bu savunmalarınız ya da sabit yanınız özgürlük yolunda size sadece yük olur. Hem de her iklime uymayabilme olasılığı olan yük. Önce bir soyunun bakalım. Pratik yok diyorsanız. Dersim’in Kürmeş Köyü’ne uğrayın ya da Karadeniz’in bir dağ köyüne. Komünal Köy’le tanışın. Kurtarılmış kentlerde kurulacak halk meclisleri için, yıllardır savunup da önemsenmeyen, itelenen düşünceleriniz için yapın bunu. Hayallerinizi deneyimleyin.
Alçak gönüllüğü elden bırakmamak lazım tabi. Ama şimdi tüm anarşistlere “ben demiştim” gibi bir tutum yakışır vallahi.
Filiz Gazi
1- Paul Avrıch, “Amerikalı Anarşist Voltairine de Cleyre’in Yaşamı” (ç. Emine Özkaya), İstanbul: Sel Yayıncılık: 91, s. 178
2- Avrıch, s. 180
3- Avrıch s. 17
--
-
Aforum - http://www.internationala.org
İlginç bir dönemdeyiz. Kırılma noktası desem, değil. Dönüm noktası desem, Türkiye burası. Nice dönemlerin ağzını burnunu dağıtıp tanınmaz hale getirmişiz. Şimdi ise gelişen süreçte olanlar, konuşulanlar devlet ve tedarikçisi egemen medya tarafından katakulliye getirilecek gibi değil. Birkaç yıl önce konuşulması mümkün olmayan şeyler konuşuluyor. Kullanılan dil imkânları değişince çözüm önerileri de doğal olarak daha cesaretli oluyor. Düşünsenize bu ülkede halk meclisleri kuruluyor, komünler konuşuluyor, özerklik ilan ediliyor, ekolojik toplum olma yolunda çalışmalar yapılıyor, heteroseksist bakış açısı kırılmaya çalışılıyor, bırakın toplumsal cinsiyet meselesinde debelenmeyi queer teorisi üzerine ısınma turları yapılıyor.
Umberto Eco’nun o magmamsı dediği halk biçimleniyor. Gene o halk amel defterini yırtıp atmasa da bir başka deftere geçmeye niyetlendi. Vakanüvüs gibi değil. “Sorarız bir gün hesabını” türünden hiç değil. Gayet makul çözüm önerileri getiren, musibetin kaynağına işaret eden, akıl yürütmelerini başka başka ülkelerin halk mücadelelerine yönlendiren bir defter bu. Tüm bu dönüşüm yaşanırken özelikle sol gündem konuşmaları; Marx’ın sınıfı, Lenin’in partisi, Troçki’nin ordusu, Stalin’in faşistliği gibi paradigmalarının vazgeçilmez başucu örneklerini vermeyi uzun süredir bıraktı. Anarşizmin belit önerisi olan “Devletsiz toplum inşası” gibi kelamlar ediliyor. Gerçi kullandığı argümanların aslında neyin alt başlıkları olduğunu bilmeyenlerde var. Bu güne kadar anarşist gençlerin düşünceleri, hayalleri, bir süre sonra geçecek olan bir gençlik hevesiymiş gibi muamele görmüş, göz yumulması gereken ergenliğin asi dönemi olarak, “hoşgörüyle” karşılanmıştı. Orta yaş üstü anarşistler ise kendi hallerine bırakılması gereken kişiler olarak görülmüştü.
Kötü bir şey demiş gibi olacam ama anarşist olmak popüler şimdi. Bunun tek sebebi Öcalan’ın Boochin, Bakunin okumaları değil elbette. Bu çağın yoksulu, açı; zenginden iyiden iyiye haberdar. Zaping yaparken gözüne çarpan Paris Hilton gülüşü, şaşalı Oscar törenleri, eriyen buzullar, talan edilen doğa, bir sırtlan yavrusu kafasının podyumdaki mankenin omuzlarından sarkması, tıp sektörü, altın kaplama klozetler, Cem Yılmaz’ın dört dakikada kazandığı parayı bir memurun bir yılda kazanması, Ali Ağaoğlu’nun araba koleksiyonu (…) gibi “haberdarlıklar, izlenilenler” sizi en doğal hakkınız olarak cinnet geçirme aşamasına terfi ettirir. O vakitten sonra dilinizden V For Vendetta filminin replikleri kendiliğinden dökülüverir. Bir de maske taktınız mı Şili’de, Yunanistan’da ya da dünyanın herhangi noktasındaki bir isyancıdan farkınız pek de kalmaz.
Hal böyle olunca Türkiye’deki Anarşizmin de kendine dönüp bakması gerekiyor. “Kervan yolda dizilir” lafını pek severim. Anarşizm kervanına “severim mücadeleyi eğlenceli ise” bilinçaltı katılımı bir yere kadar. Anarko- Sendikalistler, Anarşist- Komünistler, Bireyci- Anarşistler, Tolstoycu Anarşistler gibi grupların şimdi “sıfatsız anarşizm” de birleşmeleri gerekiyor. Sürecin işlevsel ve öğretici olabilmesi için bu gerekiyor. Şüyu olmuş radikalliklerin, isyanların cakası da bir yere kadar.
Sıfatsız Anarşizm nedir peki. “Tiresiz, yaftasız ya da sıfatsız anarşizm fikri, 19. Yüzyılın sonlarında, İspanyol Anarşist hareketinin en sayılan iki teorisyeni olan Ricardo Mella ve Fernando Tarrida der Marmal tarafından geliştirildi.” (1) Bir diğer Yahudi anarşist J.A. Maryson da “ön ve arka takıları olmayan katıksız bir anarşizm için çağrıda bulundu. İnsanlık, diyordu, ‘peşin hüküm kalıplarına sığmayacak ölçüde çeşitlilik taşır; ve bu çeşitlilik, özgürlüğün gelişmesi için şarttır.’” (2)
“İnsan kendi içinde kesinlikle bir bütün değildir, homojen değildir; içinde ne var ne yok karışır, bir an bir insandır, bir an sonra başka bir insan” der Salman Rushdie, Geceyarısı Çocukları’nda. İnsana malik olan ideolojilerin bunu göz ardı etmesinden birçok anarşist rahatsızlık duyar. Çünkü “izm”ler içerisinde insanın kendisine en dürüst yaklaşabildiği düşüncedir Anarşizm. Bu yüzden kendi kalıbını da sorgular. İnsanın sosyal boyutu için ise Max Nettlau’nun söyledikleriyle devam edelim: “… ekonomik tercihler, iklime, âdetlere, doğal kaynaklara ve bireysel çeşniye göre değişiklikler göstereceğinden, hiçbir birey ya da grup tek bir doğru çözüme sahip olamayacaktır. Bu yüzden ne Komünizm, ne de Bireycilik tek çözüm olamayacağından, özgürlüğün daima seçilecek farklı yolları, çoğulculuğu ve farklı olanakları talep ettiğinin bilincinde olan,” anarşistler, “verili bir sistemin taraftarı haline gelerek kemikleşmemelidirler.” (3) Tüm bunları düşününce üzerinizde giysi gibi taşıdığınız o, bu savunmalarınız ya da sabit yanınız özgürlük yolunda size sadece yük olur. Hem de her iklime uymayabilme olasılığı olan yük. Önce bir soyunun bakalım. Pratik yok diyorsanız. Dersim’in Kürmeş Köyü’ne uğrayın ya da Karadeniz’in bir dağ köyüne. Komünal Köy’le tanışın. Kurtarılmış kentlerde kurulacak halk meclisleri için, yıllardır savunup da önemsenmeyen, itelenen düşünceleriniz için yapın bunu. Hayallerinizi deneyimleyin.
Alçak gönüllüğü elden bırakmamak lazım tabi. Ama şimdi tüm anarşistlere “ben demiştim” gibi bir tutum yakışır vallahi.
Filiz Gazi
1- Paul Avrıch, “Amerikalı Anarşist Voltairine de Cleyre’in Yaşamı” (ç. Emine Özkaya), İstanbul: Sel Yayıncılık: 91, s. 178
2- Avrıch, s. 180
3- Avrıch s. 17
--
-
Aforum - http://www.internationala.org
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)

