bir küçük iskender yapımıdır: made in hell

                                                       

                     made in hell için okuma denemesi*                                                   
                                                 -I-

 bir küçük İskender yapımı: made in hell

‘şiir incelemesi’ üzerine

            Şiir açıklaması, bilimselliği fazla kaldırmıyor ya da yapılan açıklama sürekli bir ‘kendini açıklama çabası’na dönüşüyor çoğun. Bunun nedeni, zaman zaman söylendiği gibi, şiirin başka türlü söylenemeyen söz olması sanırım. Başka dile çevrilemiyor şiir, kendi diline bile. Öte yandan zorunlu da bi şey. Çünkü şiir incelemesi, eleştirisi olmadan şiirin ortalamasını almak, sağlamasını yapmak son derece muğlak bir mesele haline geliyor. Bıçak sırtı bir durum yani şiir incelemesi; hiçbir inceleme, yazarına “iyi oldu” doyumunu vermez gibi geliyor bana. Bir de söylediklerinize katılmayanların çok olacağı bellidir; çünkü şiirden ‘kendince anlama’yı sürgün edemezsiniz. Bu durumda yapılabilecek olan, şair’in  dilsel olarak işaret ettiğine anlamsal boyutta en yakın, en ‘kendince’ karşılıkları bulmaktır diye düşünüyorum. Yüzde yüz örtüşmese de, kendi değillemesini içinde taşısa da böyle bir çaba, böyle bir paylaşma kendiliğinden anlamlıdır. Hele hele şair’in şiiri’yle kendini anlatabileceği biçimi bulduğunu kabul edersek  şiiri üzerine yeniden söz üretmesi de metni daraltabilecekse birilerinin onun şiiri hakkında “okuma” önermesi, şair’i havanda su dövme duygusundan bi ölçüde kurtarabilir. Elbette doğru iş “okuma” önerisi getirmektir ve kendi “anlama”sını paylaşmaktır.

            Bir şairin bir kitabını ‘daha çok’ okumak, ‘daha çok’ anlamak için birkaç şeyin çok yararlı olduğu su götürmez: Bir kere diğer kitaplarını mümkün olduğunca bilmelisiniz, ikincisi onun kaynaklarını sezmiş ya da yazdıklarından çıkarabilmiş olmalısınız. Şairi kişisel olarak tanıyor olmak, yani nasıl yaşadığını, hayatın